Gjenerata e sotme e të rinjve përballet me presion akademik, rrjete sociale, pasiguri ekonomike, tensione familjare dhe, shpesh, mungesë hapësire të sigurt për të folur hapur për ndjenjat e tyre. Pasojat po shihen gjithnjë e më qartë: rritje e ankthit, depresionit, çrregullimeve të të ngrënit, vetëdëmtimit dhe mendimeve vetëvrasëse tek adoleshentët.
Një nga problemet më të mëdha është se dhimbja psikologjike te adoleshentët shpesh maskohet. Ajo mund të shfaqet si “dembelizëm” në shkollë, agresivitet, izolim në dhomë, varësi nga telefoni apo ndryshime të papritura në sjellje. Prindërit, mësuesit dhe mjekët duhet të mësohen t’i lexojnë këto shenja jo vetëm si “fazë e adoleshencës”, por si thirrje për ndihmë. Të rinjtë shpesh kanë turp, frikë gjykimi ose besojnë se “askush nuk do të kuptojë”, prandaj heshtin derisa problemet thellohen.
Rrjetet sociale kanë sjellë një dimension të ri të presionit psikologjik. Krahasimi i vazhdueshëm me të tjerët, idealet e pamundura të pamjes dhe suksesit, bullizmi online dhe ndjenja se “të gjithë të tjerët po ia dalin më mirë” e rrisin rrezikun për ankth dhe depresion. Nga ana tjetër, shkolla shpesh fokusohet pothuajse ekskluzivisht te nota dhe performanca, duke lënë jashtë aftësitë emocionale: si të menaxhosh stresin, si të përballesh me dështimin, si të kërkosh ndihmë.
Shëndeti mendor i adoleshentëve nuk është luks, por parakusht për çdo formë zhvillimi të shëndetshëm – akademik, social dhe fizik. Kjo nënkupton se familja, shkolla dhe sistemi shëndetësor duhet të ndërveprojnë: prindër që dëgjojnë pa paragjykim dhe pa moralizim; mësues të trajnuar të vërejnë shenjat e rrezikut; psikiatër, psikologë e punëtorë socialë të qasshëm dhe pa stigma. Një bisedë e sinqertë në kohën e duhur, një vizitë te psikologu pediatrik, një mjedis shkolle ku nuk tolerohet bullizmi – mund të jenë dallimi mes një të riu që rrënohet në heshtje dhe një të riu që gjen forcë të rikthehet.
Mbi të gjitha, adoleshentëve duhet t’u dërgohet një mesazh i qartë: është në rregull të mos jesh mirë, dhe të kërkosh ndihmë nuk është dobësi, por pjekuri. Sa më herët t’i trajtojmë vështirësitë e tyre emocionale, aq më shumë u japim shans për të hyrë në moshën e rritur jo vetëm me diplomë në dorë, por edhe me një mendje më të fortë dhe një jetë më të balancuar.
