Cilat janë shenjat që nuk duhen injoruar?

Në fazat e hershme, kanceri i zorrës së trashë shpesh nuk jep asnjë simptomë, ndaj shumë raste zbulohen vonë. Megjithatë, çdo person mbi 45 vjeç duhet të kushtojë vëmendje këtyre shenjave paralajmëruese:

  • Gjak në jashtëqitje (i kuq ose i errët, ndonjëherë i padukshëm me sy)
  • Ndryshime të reja dhe të vazhdueshme në zakonet e zorrëve: diarre, kapsllëk, stol më i hollë se zakonisht
  • Dhimbje ose fryrje të barkut, ndjenjë bllokimi ose moszbrazje të plotë
  • Rënie në peshë dhe lodhje e pashpjegueshme, anemi nga humbja kronike e gjakut.

Këto simptoma nuk do të thotë domosdoshmërisht kancer, por janë arsye serioze për t’u vizituar tek mjeku dhe për të bërë ekzaminimet e nevojshme.

Pse 45 vjeç është një moshë kritike?

Udhëzimet moderne rekomandojnë që skriningu i kancerit të zorrës së trashë për personat me rrezik mesatar të fillojë në moshën 45 vjeç, edhe nëse nuk ka simptoma. Arsyeja është se shumica e tumoreve zhvillohen ngadalë, duke nisur si polipe beninje që me vite mund të shndërrohen në kancer; nëse zbulohen dhe hiqen herët, kanceri mund të parandalohet plotësisht.

Metoda “standard i artë” për skrining është kolonoskopia, zakonisht çdo 10 vjet, kur rezultati është normal. Ekzistojnë edhe alternativa: testet vjetore të gjakut okult në feçe (FIT), testet e ADN-së në feçe çdo disa vite, ose kolonografia CT çdo 5 vjet, në varësi të infrastrukturës dhe rekomandimit mjekësor. Personat me histori familjare të kancerit të zorrës së trashë duhet të fillojnë kontrollet edhe më herët, sipas këshillës së gastroenterologut.

Faktorët kryesorë të rrezikut që mund t’i ndikojmë vetë

Megjithëse nuk ka mbrojtje absolute, shumë faktorë rreziku lidhen drejtpërdrejt me stilin e jetës:

  • Dietë me shumë mish të kuq e të përpunuar dhe pak fibra
  • Obeziteti, mungesa e aktivitetit fizik
  • Pirja e duhanit dhe konsumimi i tepërt i alkoolit.

Ndryshimi i këtyre zakoneve (më shumë fruta, perime dhe drithëra integrale; më pak mish të përpunuar; lëvizje fizike e rregullt; mbajtje e peshës normale) ul jo vetëm rrezikun për kancer të zorrës së trashë, por edhe për sëmundje të zemrës dhe diabetit

Mesazhi për çdo person mbi 45 vjeç

Edhe nëse ndiheni plotësisht i shëndetshëm, mosha 45+ është momenti për të biseduar me mjekun tuaj për skrining të zorrës së trashë dhe për të mos e shtyrë kolonoskopinë ose testin e feçeve “për më vonë”. Tek kanceri i zorrës së trashë, më shumë se kudo tjetër, diagnoza e hershme mund të bëjë diferencën mes një trajtimi të suksesshëm dhe një sëmundjeje të vonuar dhe agresive