Termi u përdor për herë të parë në vitin 1978 nga psikologet Pauline Rose Clance dhe Suzanne Imes, të cilat e përshkruan këtë fenomen te gra me arritje të larta. Me kalimin e kohës, kërkimet kanë treguar se ndjenja të tilla mund të përjetohen nga njerëz të gjinive, moshave dhe profesioneve të ndryshme.

“Nuk jam aq i/e mirë sa mendojnë të tjerët”

Një nga karakteristikat kryesore të sindromës së impostorit është mospërputhja mes arritjeve reale dhe mënyrës se si individi i interpreton ato.

Një student mund të marrë rezultate shumë të mira dhe përsëri të mendojë: “Këtë herë pata fat. Herën tjetër do të zbulohet se nuk di asgjë.”

Një profesionist mund të marrë një promovim dhe të mendojë: “Më zgjodhën sepse nuk e kanë kuptuar ende që nuk jam aq i aftë.”

Ndërsa një person tjetër mund të marrë komplimente për punën e tij dhe t’i minimizojë ato: “Nuk ishte ndonjë gjë e madhe.”

Pra, problemi nuk është domosdoshmërisht mungesa e aftësive. Shpesh është mënyra se si personi interpreton suksesin dhe dështimin.

Suksesi mund të bëhet burim ankthi

Në vend që një rezultat i mirë të sjellë vetëm kënaqësi, ai mund të krijojë presion për të vazhduar të performojë në të njëjtin nivel.

Personi mund të fillojë të mendojë se duhet të punojë gjithnjë e më shumë për të mos “zbuluar” një mangësi që në realitet mund të mos ekzistojë.

Kjo mund të krijojë një cikël:

sukses → dyshim → punë e tepruar → sukses → dyshim i ri.

Në disa raste ndodh edhe e kundërta. Frika nga dështimi mund ta bëjë individin të shtyjë një detyrë, të shmangë mundësi të reja ose të mos aplikojë për një pozicion që në të vërtetë është i përshtatshëm për të.

Perfeksionizmi dhe krahasimi me të tjerët

Sindroma e impostorit shpesh shoqërohet me perfeksionizëm. Personi vendos standarde shumë të larta për veten dhe e konsideron një gabim të vogël si provë se nuk është kompetent.

Një tjetër faktor është krahasimi.

Në epokën e rrjeteve sociale, njerëzit shohin vazhdimisht rezultatet, sukseset dhe momentet pozitive të të tjerëve. Ajo që nuk shihet janë dështimet, pasiguritë dhe vështirësitë që kanë ndodhur pas kuintave.

Kjo mund të krijojë një perceptim të shtrembëruar: “Të gjithë po ia dalin, vetëm unë jo.”

Nuk është thjesht “modesti”

Është e rëndësishme të bëhet dallimi mes modestisë dhe ndjenjës së vazhdueshme të të qenit “mashtrues”.

Një person modest mund të pranojë suksesin e tij pa e vendosur veten mbi të tjerët. Personi që përjeton ndjenja të forta impostori mund të mos jetë në gjendje ta pranojë suksesin edhe kur ka prova konkrete për aftësitë e tij.

Ai mund t’ia atribuojë suksesin faktorëve të jashtëm, ndërsa dështimin ta shpjegojë si provë të mungesës së aftësisë.

A është sëmundje?

Sindroma e impostorit nuk konsiderohet një diagnozë më vete në klasifikimet kryesore diagnostikuese të çrregullimeve mendore. Ajo përshkruhet më mirë si një fenomen ose përvojë psikologjike.

Megjithatë, kur ndjenjat e pasigurisë bëhen të forta dhe të vazhdueshme, ato mund të shoqërohen me ankth, stres, lodhje, perfeksionizëm ose shmangie të mundësive profesionale dhe akademike.

Kjo është arsyeja pse nuk duhet të injorohet kur fillon të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme.