Nëse një mjek shqiptar përdor një faksimil pa simbolin e Odës së Mjekëve, mund të ndëshkohet, të kërkohet korrigjimi, ose t’i bëhet një proces administrativ. Por vetëm pak kilometra nga Prishtina, mjekë serbë përdorin faksimila me simbolet e institucioneve të Serbisë, pa pasoja të dukshme. Nuk po flasim këtu për gjuhën e raportit mjekësor: një mjek duhet të jetë i lirë të komunikojë me pacientin në gjuhën që ai e kupton. Po flasim për diçka tjetër — për anëtarësinë, përgjegjësinë profesionale dhe nënshtruarin ndaj institucionit që rregullon mjekësinë në Kosovë.
Oda e Mjekëve të Kosovës është institucioni që mban regjistrin e mjekëve dhe që, formalisht, duhet të garantojë standarde të njëjta për të gjithë ata që ushtrojnë profesionin në vend. Nëse një dokument zyrtar ka vlerë vetëm sipas etnisë së mjekut, atëherë Oda nuk po mbron një standard mjekësor; ajo po administron dy realitete paralele.
Problemi nuk është se mjekët serbë duhet të shkruajnë menjëherë raportet shqip. Kjo do të ishte një kërkesë e gabuar, e nxituar dhe e panevojshme për pacientin. Pacienti serb ka të drejtë të kuptojë diagnozën, recetën dhe udhëzimet në gjuhën e vet. Por faksimili, vulës dhe statusit institucional nuk u kanë asgjë gjuhës së raportit klinik.
Një mjek serb në Kosovë mund të shkruajë raportin në serbisht dhe të përdorë një faksimil që i përket Odës së Mjekëve të Kosovës. Kjo nuk e detyron të braktisë identitetin e vet, as gjuhën e vet, as lidhjet me kolegët në Serbi. E vetmja gjë që kërkon është që, kur ushtron profesionin në Kosovë, të jetë pjesë e institucionit profesional të Kosovës. Nëse kjo vlen për shqiptarin, duhet të vlejë edhe për serbin. Përndryshe, nuk kemi rregull — kemi privilegj.
Pyetja është e thjeshtë: a është ky vetëm paaftësi administrative, apo diçka më e thellë? Ndoshta Oda nuk ka kapacitet të koordinojë praktikën në terren. Ndoshta ka frikë politike. Ndoshta nuk dëshiron të hapë një debat që do ta detyronte të ketë qëndrim të qartë. Por kur një institucion nuk zbaton njësoj rregullën për të gjithë, ai nuk është neutral; bëhet pjesë e problemit.
Dhe këtu vjen pjesa më qesharake e historisë: institucionet tona shpesh nuk dështojnë sepse u mungon ligji, por sepse u mungon guximi ta zbatojnë atë në mënyrë të barabartë. Paaftësia shpesh maskohet me “sensibilitet”, “bashkëjetesë” dhe “respekt ndaj komuniteteve”. Por respekti i vërtetë nuk do të thotë lëshim për njërin dhe dënim për tjetrin. Do të thotë rregull i njëjtë, me gjuhë dhe shërbim në gjuhët e komuniteteve.
