Kur një grua, fëmijë ose anëtar tjetër i familjes vritet pas kërkesave të përsëritura për mbrojtje, nuk mjafton të thuhet se “sistemi ka dështuar”. Duhet pyetur pse dështoi: pse urdhrat e mbrojtjes nuk zbatohen, pse hetimet mbeten në letër dhe pse institucionet nuk reagojnë derisa të jetë vonë?
Kjo nuk është vetëm çështje e mungesës së burimeve. Është edhe çështje e kapjes së institucioneve nga interesat familjare dhe politike. Kur vendimmarrja në gjykata, prokurori, hetuesi dhe administratë gjyqësore ndikohet nga afërsitë me partitë e pushtetit — sidomos PDK, LDK dhe AAK, të cilat kanë qeverisur ose ndikuar në institucione për dekada — humbet besimi se vendimi do të merret sipas ligjit dhe jo sipas lidhjeve.
Ka njerëz të ndershëm brenda sistemit. Por kur emërimet, promovimet dhe mbrojtja nga përgjegjësia varen nga rrjetet politiko-familjare, atëherë edhe njerëzit e mirë punojnë nën një klimë frike dhe indiference.
Pasojat janë të rënda: dosje që mbyllen pa hetim të plotë, urdhra mbrojtjeje që mbeten formalitet, komunikim i dobët mes policisë, prokurorisë dhe gjykatave, dhe viktimat që kthehen në shtëpi sepse askush nuk u garanton siguri reale. Kur më pas ndodh vrasja, institucionet shprehin keqardhje, por rrallë marrin përgjegjësi konkrete.
Besimi në drejtësi nuk shkatërrohet në një ditë dhe nuk rikthehet me fjalime. Ai shkatërrohet përmes emërimeve të diskutueshme, mungesës së llogarisë, mbrojtjes së të afërmve dhe heshtjes ndaj sinjalizimeve. Një sistem i kapur në këtë mënyrë nuk mund të mbrojë asnjë kategori të cenueshme, sepse nuk e sheh qytetarin si qytetar, por si një emër brenda një rrjeti lidhjesh.
Kosova ka nevojë për një reformë të vërtetë: emërime transparente, vlerësim profesional të performancës, mbrojtje reale për sinjalizuesit, kontroll i konfliktit të interesave dhe përgjegjësi personale për dështimet. Përndryshe, vrasjet brenda familjes do të vazhdojnë të jenë jo vetëm krime individuale, por edhe dëshmi e një shteti që ka humbur aftësinë për t’u mbrojtur qytetarët e vet.
